GROUPINGS

MAHIRAP MANATILI SA SARILING BAHAY lalo na kapag mabibigat ang pagbitaw ng mga hininga ng mga kasama mo. Mapipilitan ka talagang umalis, magpaalam kunwari na pupunta ka sa ganito, kila ganito dahil may groupings o meron kang dramatic play para ipakita sa klase kinabukasan hanggang sa paulit ulit mo itong idinadahilan sa kanila para lang makalabas ng bahay. At pag-uwi mo naman ay sasalubungin ka ng panunumbat at hindi matapos-tapos na homilya, para kang nagmimisa ng sunod sunod sa isang araw. Pero nalulungkot din ako kasi matagal ko din itong dinanas, ang hindi pagkakaunawaan ng mga magulang ko.

Grade 5 ako noon. Lagi akong nasa bahay ng magpinsan kong kaklase na sina Karla at Alexis. Doon yun sa may Palay street sa tabi ng creek ng barangay Tumana sa Marikina. Doon laging masaya at hindi nawawalan ng meryenda. Minsan pa nga kapag inaabot ako ng alas sais imedya ng gabi ay niyaya na ako ng nanay ni Karla na doon na maghapunan, pero tinatanggihan ko yun kasi hindi naman nila ako anak para pakainan sa oras ng hapunan, sa oras na dapat magkakasama ang buong pamilya na kumain, magkwentuhan, magtawanan at mag-usap ng magulang sa anak at anak sa magulang.

Kapitbahay din ng magpinsan ang iba naming mga kaklase tulad nila Arnel at Arjay. Mahilig ang dalawang ito sa basketbol. Ganun din si Alexis. Napag-iiwanan ako dahil hindi ako marunong maglaro ng basketbol. Kaya sa tuwing nakakatakas kami sa “totohanang groupings” kasama ng iba kong kaklase ay pumupuslit kami para magshoot ng bola sa court pagkatapos ng dalawang bahay mula sa bahay nila Karla. Sa una nangangapa pa ko kung paano hahawakan ang bola. Kaliwete kasi ako kaya kaliwa din ang pang-shoot ko. Kapag pinapasa sa akin yung bola, iniisip ko pa kung ititira ko na ba o ipapasa ko sa kakampi ko. Pero nauunahan ako ng pagpapasikat kaya itinitira ko na agad papasok sa ring. Lahat parang inaabangan kung anong mangyayari sa bola. Yun ang una kong shoot sa unang totohanang laro ng basketbol. Syempre, perstaymer sa pag-shoot, kaya tuwang tuwa yung mga kaklase ko, ituloy-tuloy ko na daw. Hanep daw ako, kaya manlibre daw ako ng ice candy sa tindahan sa tabi ng court. Kaya pagbalik namin sa bahay nila Karla, nagkakahulan kami sa sobrang lamig ng kinain dahil kakagaling lang sa initan ng araw at paglalaro ng basketbol.

Minsan, gumagala din kami para kunwari magsusundo ng mga kaklase para naman sa “kunwaring groupings”. Mula sa street nila Alexis, lalabas kami papuntang Ampalaya street. Pero bago makalabas sa Palay ay madadaanan namin yung bahay ng crush ko, si Jeneth. Kaya kapag dadaan kami doon, lagi kong tinitignan yung bahay nila kasi lagi kong natsetsempuhang nasa labas siya ng bahay nila, minsan naglalaba, minsan nakikipaglaro sa mga kapitbahay nila kasama ng kapatid niyang si Aljur, minsan naman nagkukutuhan sila ng nanay niya, at minsan nakaupo lang siya. Gustong gusto ko siyang nakikita kapag dumadaan doon kasi kahit hindi ko siya tawagin kapag nakikita niya ko, binibigyan niya ko ng ngiti, yung hindi matamis, maasim, maalat, mapait. Yung ngiti na kinikiliti ka mula ulo hanggang paa sabay kiliti sa puso mo. Pero yung pakiramdam na nararamdaman ko kapag natsetsempuhan ko siyang nasa labas ay kabaligtaran kapag nakikita kong sarado ang pintuan nila o kaya minsan kapag sabik na sabik talaga akong dadaan sa kanila at nadatnan kong kapatid niya lang ang nasa labas, yung nginig na mararamdaman mo sa buong ulo dahil sa kaba at pananabik ay malakas, yung nginig na magdudulot bigla ng bigat, hapding parang sa sugat, at pakiramdam na parang napaso ang puso mo. Kaya kapag ganun, mapapansin ko na lang ang sarili ko na nakatingin sa mga biyak na semento at durog na bato na nakakalat sa daan, sa mga maliliit na lawa, at sa mga mabigat kong paa na may pagsadsad sa lupa. Mabigat ang paa ko, mabigat na papalubog ang araw, mabigat din ang puso ko. Yun na nga lang ang isa sa mga nagpapangiti sa akin bago uuwi sa bahay na may mabigat na presensya.

Ituloy natin ang “kunwaring groupings” na naudlot dahil sa segway na pagsulyap kay Jeneth. Kapag nasa Ampalaya street na kami, sobrang ingay ng kalsada. Ito kasi yung madalas daanan ng mga tao at marami din kasi talagang tao kapag hapon. Naglalakad pauwi galing palengke, meron din papunta naman ng palengke, mga pedicab na may pasahero at wala, mga nagtatawanang estudyante galing sa iskul pauwi, minsan may nagbubugbugan pa nga eh, at yung mga kotse na iniisip ko kung bakit bumubusina pa eh alam na nga niyang maliit yung kalsada. Higit sa lahat hindi mawawala ang mga siga ng daan na nagkalat, ang mga dumi ng aso. Maraming aso. Kaya minsan ayokong dadaan doon kasi may oras talaga na lalabas ang maraming aso. Takot kasi ako sa aso.

Marami akong kaklaseng nakatira sa Ampalaya street. Marami din akong mga kakilala doong mga kaibigan ng kaklase ko at ka-iskulmeyt ko. Hindi nakahanay sa street ang pagiging magkapit-bahay nila kundi kumpol kumpol. Sa isang kanto ng kalsada nandoon ang tindahan nila Alvin, kakilala ko. Kapitbahay niya si Raffy na kaklase ko. Sa kabilang kanto naman ay bahay ni Rowel. May kakilala din ako na kapitbahay niya pero hindi ko alam ang pangalan. Babae. Naging magkakilala kami kasi kilala niya ako at lagi niya akong tinatawag kapag napapadaan sa street nila. Pero lagi kong nakakalimutang itanong ang pangalan niya.

Pero sa tuwing magsusundo kami ng mga kaklase namin, lagi kong iniisip yung semento na nakikita kong nilalakad ko sa kalsadang yun. Pati yung mga anino ng mga taong nasasalubong ko, nadadaanan ko,pati pinupuntahan ko. Kasi sa mga sandaling yun nakakalimutan kong tumingin sa langit. Unti unti na kasi akong bumibitaw mula sa pagkapit sa Kanya, yung lagi nating tinatawag sa taas tuwing may problema tayo. Gusto ko muna kasi sa mga sandaling yun na sulitin ang mata kong nakatitig sa kawalan ng kahabaang nilalakad ko. Para kapag hindi ko naiwasang magbitaw ng luha sasaluhin ng kawalang yun yung mga luha ko at hindi makikita ng kahit sino ang kawalang dinadala kong Siya lang ang nakakaalam.

Para umuwi, babaligtarin ko lang ang gawi namin kapag nagsusundo at naglilibot. Lagi akong uuwi kapag 6 na ng hapon, pinag-eksperimentuhan ko talaga sa araw-araw na paglalaboy ko kung anong oras ang pinaka-komportable akong uuwi. 6 ng hapon. At sa tuwing uuwi ako, gusto ko yung nakagawian ko dati na umuulan at wala akong payong. Isama mo na din yung madadaan kong maingay na palengke at sumasalubong at sumasabay na maraming tao. Sa ganung sitwasyon kasi, mas nararamdaman kong kahit mabigat ang paa, mata, at puso kong uuwi ng bahay ay may nakasama ako sa buong maghapong iyon kahit hindi ko kilala at hindi ko nakakausap. Mas masakit kasi kung kasama mo sa bahay buong maghapon at walang nag-iimikan. Hindi naman gaanong madilim sa maliit na kwarto dahil naiilawan ng kaunti galing sa maliit na sala pero mararamdaman mo yung dilim na bumabalot sayo at yung init na gustong kumawala at sumabog mula sa puso mo dahil sa lamig na nararamdaman mo sa paligid ng maliit na bahay. Hindi mo alam kung nasisikipan ka ba o naluluwagan dahil tahimik ang maliit na bahay kahit lima kaming nagsisikan.

At uuwi na nga ako, nilalakad ang direksiyon kanina nang pabalik, pabaligtad. Ang nararamdaman kong gaan, lumanay, tuwa, kilig, at pananabik ay nabaligtad na rin. Hindi umulan tulad ng gusto ko, maliwanag pa sa alas sais ng gabi, at nakalutang ang mga tingin ko diretso, hindi na sa sementong sumasalo ng mabibigat kong paa at luha. Bawat tao ay tinitignan ko, bawat mag-ama at mag-ina tinitignan ko, ang mga nakasakay na inang may katabing anak sa loob ng pedicab. Hanggang sa hindi na ang mga nakakasalubong ko at ang daan na nilalakad ko ang nakikita ko kundi ang panalangin na sana pag-uwi ko hindi ko na naririnig ang mga buntong hininga kundi ang ingay ng bunso kong kapatid na nakikipaglaro kay Daddy, ang pagkukwentuhan nila Daddy at Mommy habang binabalik-balikan ni Daddy ang niluluto habang naglalaba si Mommy sa banyo, ang maiingay na pilas ng mga papel ngunit may kagaanan dahil gumagawa ng homework ang kapatid ko na sumunod sa akin, at ako na nag-iingay gamit ang pantasa at lapis habang gumuguhit. Hanggang sa tatawid na pala ako ng kalsada papunta sa aming barangay kung saan makikita ang bahay ko, kung saan kailangan ko nang umuwi. At bumalik ako sa pagkakalutang.

Lakad nang diretso. May sasakyan. Maingay. May mga naglalaro sa kalsada. May tindahan sa kanto. Liko sa kanan. May sasalubong na mga sasakyan. Sa bangketang masikip. May punong maliit. Tindahan. Bahay namin. Bubuksan ang gate na pintuan. Kakain na pala. Ang aga mo umuwi. Tapos na po yung groupings. Maghanda ka na ng pagkakainan. Wala pa si Daddy? Bakit mo sa ‘kin hinahanap?

Tahimik. Maingay ang plato, kutsara, tinidor, at pagnguya. May magbubukas ng pinto. Si Daddy. Magmamano ang bunso. Dederetso si Daddy sa kwarto at hihiga sa papag. Si Mommy babalik sa paglalaba. Ang bunso maglalatag ng higaan, ang isa gagawa ng homework. Maghuhugas ako ng pinggan. Tahimik. Maingay ang mga plato, kutsara, tinidor, tubig sa gripo. Tahimik ang paghikbi ko.